Het leven gaat om de reis
Dichter K.P. Kaváfis verwijst in zijn gedicht Ithaka naar Odysseus die na de Trojaanse oorlog er 10 jaar over deed om van het eiland Ithaka terug naar huis te keren. Hij werd – zoals in de Odyssee van Homerus (ca. 800 v.Chr.) staat beschreven – onderweg echter opgehouden door allerlei omstandigheden.
Kaváfis schrijft o.a.:
“Als je de tocht aanvaardt naar Ithaka, wens dat de weg dan lang mag zijn. Je zal er avonturen beleven en het zijn ervaringen die niemand je afneemt. Haast je dus niet.”
“Tijdens je reis moet je je einddoel (Ithaka) wel in gedachten houden. Maar het is prima om er pas als oude man aan te komen. Je moet geen hoge verwachtingen hebben van je einddoel, je bent rijk door wat je onderweg hebt verworven, niet door wat je op het eindpunt aan zult treffen.”
Inspirerende boodschap
De inspirerende boodschap die Kavafis hierbij meegeeft is dat het leven gaat om de reis, niet om het doel. Dat het belangrijk is om te genieten van het leven tijdens het nastreven van jouw doelen, zodat jouw leven sowieso al geslaagd is wanneer jouw laatste havenplaats in zicht komt.
Wat mij persoonlijk zo raakt aan dit gedicht, is dat vrijwel iedereen het roerend eens is met het gedachtegoed en dat tegelijk vrijwel iedereen zoveel moeite heeft om dat gedachtegoed voor ogen te kunnen blijven houden. Kijk naar de overwerkte managers in topfucties of naar de uitgebluste mensen met “gewone” kantoorbanen. Zie de millenials nu worstelen met de oneindige mogelijkheden en straks in hun midlife weer stoeien met het gebrek daaraan. Neem alle Social Media (Facebook, Instragram, etc.) en aanschouw de tendens van onze samenleving: alles moet mooier, sneller, beter, anders voldoet het niet aan het ideaalbeeld van de maatschappij en is het niet goed genoeg.
Wanneer we er eigenlijk zeker van zijn dat het doel uiteindelijk altijd beter zou kunnen worden bedacht, waarom zouden we dan nog überhaupt proberen het oorspronkelijke doel te bereiken? Waarom zouden we dan niet alle waarde toedichten aan de enige bron van zekerheid die wij hebben in het hier en nu, namelijk in de reis daarnaartoe. Op die manier weten we zeker dat onze levensreis geslaagd is, ongeacht de eindbestemming.
Ervaringen in de praktijk
In mijn praktijk zie ik mensen van alle leedtijden gebukt gaan onze deze druk. Of ze gaan al jarenlang gebukt onder de stress die het moeten behalen van de gestelde doelen met zich meebrengt, of ze staan juist aan het begin van dit verloop en hebben moeite om überhaupt aan deze opgave te beginnen.
In beide gevallen stel ik hen 2 vragen: “Wat wil je bereiken?” en “Waarom wil je datgeen bereiken?”. De eerste vraag kan meestal gemakkelijk worden beantwoord. Zo niet, vraag ik waar zij gelukkig van worden en probeer ik op die manier tot een richting te komen.
De tweede vraag is in de meeste gevallen moeilijker te bereiken, aangezien het echte antwoord meestal verscholen ligt achter het gegeven antwoord: ‘Ik wil graag promotie maken op werk, omdat ik dan meer ga verdienen’.
“Waarom wil je meer gaan verdienen?” ‘Omdat ik dan mijn kinderen alles kan bieden wat ze willen hebben’ “Heb jij al gevraagd wat jouw kinderen willen hebben?” ‘Dat nog niet.’
“Zouden jouw kinderen een voorkeur hebben voor een extra spel dat zij alleen kunnen spelen op de playstation, of zouden jouw kinderen willen dat jij met hen samen het oude spel zou spelen?” ‘Ik denk dat laatste’ “En wat zou jijzelf willen?” ‘Tijd doorbrengen met mijn gezin is mijn alles’ “Neem dan dat antwoord mee in het bepalen van jouw koers om jouw wensen na te streven”.
Dit is 1 van de vele voorbeelden van doelen die in werkelijkheid anders blijken te zijn dan aanvankelijk gedacht. Doelen die onhaalbaar zijn gebleken en leiden tot teleurstellingen. Doelen die haalbaar zijn gebleken en leiden tot gebrek aan voldoening. Doelen die nog onbekend zijn, waarvan de reis (te) lang duurt en het geluk eveneens ver te zoeken is.
Kies een doel om jouw richting te bepalen, maar laat de koers over aan het lot.
Kies een doel om jouw richting te bepalen,
Laat de koers over aan het lot.
Vaar uit naar jouw dromen en idealen,
Bouw jouw eigen levensvlot
Dobber genietend rond wanneer de zon schijnt,
Zet alle zeilen bij in een storm,
Weet dat jouw reis jou mee zal voeren tot aan het eind
Dus er-vaar vooral enorm.
Neem alle tijd om te ontdekken
Haast je vooral niet
De reis brengt jouw vanzelf langs alle plekken
Leef jouw leven, geniet!
Michel Stolwijk
